Güneş paneli, güneş ışığındaki fotonların silisyum hücrelerdeki elektronları harekete geçirmesiyle doğru akım (DC) elektrik üretir; inverter bu elektriği evde kullanılan alternatif akıma (AC) çevirir. Bu olaya fotovoltaik etki denir. Panelde hareketli parça yoktur, yakıt kullanmaz ve yalnızca ışık olduğu sürece üretim yapar.
Güneş paneli elektriği nasıl üretir?
Panel, birbirine seri bağlı 108–144 adet (yarım hücre teknolojisinde) silisyum hücreden oluşur. Her hücrede bir yüzü fosforla (n tipi), diğer yüzü borla (p tipi) katkılanmış iki katman bulunur.
Fotonların enerjisi elektronları yerinden çıkarır. İki katman arasındaki elektrik alanı bu elektronları tek yöne iter ve hücrede gerilim oluşur.
Hücrelerdeki ince metal şeritler akımı toplar. Seri bağlı hücreler panel gerilimini, paneller de dizi (string) olarak bağlanarak sistem gerilimini oluşturur.
İnverter, DC elektriği şebeke ile uyumlu 230 V / 50 Hz alternatif akıma çevirir ve evin panosuna verir.
Üretilen elektrik önce evde tüketilir. Fazlası çift yönlü sayaç üzerinden şebekeye verilir ve tüketiminizle mahsuplaştırılır. Ayrıntı: net sayaç nasıl çalışır.
Güneş panelinin verimi ne kadar?
Günümüzün yaygın monokristal panelleri güneş ışığının yaklaşık %20–23'ünü elektriğe çevirir. 2 m² civarındaki bir panel standart test koşullarında 400–600 W güç verir. Gerçek üretimi belirleyen asıl değer, panelin bulunduğu yerin güneşlenmesidir: Türkiye'de 1 kWp panel yılda bölgeye göre yaklaşık 1.100–1.600 kWh elektrik üretir. İlinize ait değerleri il il güneş paneli verimi sayfasında görebilirsiniz.
| Etken | Üretime etkisi |
|---|---|
| Yön | Güney en iyisidir; doğu ve batı yaklaşık %10–20 daha az üretir |
| Eğim | Türkiye'de yıllık optimum yaklaşık 30–35° |
| Sıcaklık | Panel ısındıkça verim düşer (25 °C üzerindeki her derece için yaklaşık %0,3–0,4) |
| Gölge | Tek bir hücreye düşen gölge bile tüm dizinin üretimini düşürebilir |
| Kirlilik | Toz ve kuş pisliği üretimi birkaç puan azaltabilir |
Bulutlu havada ve gece çalışır mı?
Bulutlu havada panel üretmeye devam eder, ancak üretim açık güne göre çoğu zaman %70–90 oranında düşer. Gece ışık olmadığı için üretim yapmaz; bu saatlerde elektrik şebekeden ya da bataryadan sağlanır. Kışın üretim düşer ama soğuk hava panelin verimini artırır; ayrıntı için güneş paneli kışın çalışır mı yazısına bakın.
Panel türleri
- Monokristal (PERC, TOPCon): Bugün satılan panellerin büyük çoğunluğu. TOPCon gibi N-tipi hücreler daha az verim kaybı yaşar.
- Polikristal: Eski teknoloji, verimi düşük; konut pazarında artık nadir. Bkz. monokristal mi polikristal mi.
- Çift yüzlü (bifacial): Arka yüzeyden de ışık alır; zemin ve açık renk çatılarda ek üretim sağlar. Bkz. bifacial panel.
Sıkça Sorulan Sorular
Güneş paneli neden doğru akım üretir?
Hücrede elektronlar yalnızca tek yönde hareket edebildiği için akım tek yönlüdür (DC). Evdeki cihazlar alternatif akımla çalıştığı için inverter gerekir.
Güneş paneli kaç yıl elektrik üretir?
Kaliteli paneller 25–30 yıl üretim yapar ve üreticiler genellikle 25 yıl sonunda başlangıç gücünün yaklaşık %80–87'sini garanti eder. Bkz. panel ömrü ve verim kaybı.
Güneş paneli elektrik kesintisinde çalışır mı?
Şebeke bağlantılı sistemler güvenlik nedeniyle kesintide kapanır. Kesintide elektrik için hibrit inverter ve batarya gerekir; bkz. hibrit inverter nedir.
